Historia psychologii dziecka

Psychologia dziecka, która bada rozwój dziecka od chwili poczęcia aż do dojrzałości, jest uznana dzisiaj za jedną z najważniejszych, wyspecjalizowanych gałęzi badań psychologicznych. Stanowi ona dziedzinę badań nad dzieckiem, które polegają na stosowaniu kontrolowanej obserwacji i eksperymentu. Zainteresowania badaniami naukowymi nad dzieckiem pochodzą z wielu źródeł, a szczególnie z takich dziedzin, jak: medycyna, wychowanie, psychiatria, higiena psychiczna, socjologia i religia. Wiadomości dostarczone przez każdą z tych dziedzin umożliwiły psychologowi rozwinięcie swoich własnych badań oraz uformowanie pełnego, typowego obrazu rozwoju normalnego dziecka, jak też dziecka odbiegającego od normy.

Ze względu na to, że obecne zainteresowanie badaniami nad dzieckiem wzrosło niepomiernie w porównaniu z zainteresowaniami zapoczątkowanymi przez wychowawców i biologów w XVIII wieku, podanie krótkiej historii rozwoju psychologii dziecka jest pożyteczne, gdyż daje ona tło dla właściwego zrozumienia obecnych naukowych badań nad dzieckiem. Pomoże nam dostrzec czynniki, które spowodowały, że prowadzone badania w większym lub mniejszym stopniu rozwinęły naszą wiedzę o różnych fazach zachowania się dziecka. Wskaże, dlaczego niektóre ważne okresy rozwoju zostały właściwie zbadane, gdy tymczasem inne, równie ważne, były prawie całkowicie zaniedbane.

Postawa społeczeństwa wobec dziecka wiązała się z zainteresowaniem albo raczej z brakiem zainteresowania badaniem jego rozwoju. Kilka uwag o dzieciach, zawartych w historii lub w powieści w ubiegłych wiekach, wskazuje, że pozycja dziecka w społeczeństwie była zawsze uznawana za mniej ważną, a także, że niewiele uwagi przywiązywano do badań nad jego rozwojem lub zdolnościami. Zainteresowania ograniczały się wyłącznie do spraw związanych z fizycznym rozwojem dziecka. Podawano szczegółowe wiadomości dotyczące rodzaju i ilości ubrań, sposobów odżywiania, ćwiczeń i kąpieli, które były dostosowane do różnego wieku dzieci. Wiadomości te stanowią część folkloru każdego społeczeństwa.

WYCHOWANIE PRZYGOTOWYWUJĄCE DO PODJĘCIA OBOWIĄZKÓW CZŁOWIEKA DOROSŁEGO

Antropologowie twierdzą, że wśród ludów prymitywnych pozycja dziecka w obrębie plemienia zmieniała się w zależności od stopnia cywilizacji, jaki osiągnęło dane plemię. Na ogół można powiedzieć, że postawa prymitywnych ludów wyrażała się w tym, iż zasadniczym zadaniem dziecka w życiu, z chwilą gdy podrośnie, ma być udzielanie pomocy swoim rodzicom. Mając ten cel na uwadze, wychowywano dziecko w przekonaniu, że.gdy dorośnie, to wówczas dostarczy swoim rodzicom pożywienia, ubrania i schronienia, zatroszczy się o nich w czasie ich choroby i starości, zaopiekuje się majątkiem rodziny, poświęci się służbie bożej zgodnie z wyznawaną religią: a w ogóle traktowano dziecko jako własność rodziny.

Zamiast starać się zrozumieć dziecko i pozwolić mu rozwijać się w sposób naturalny, ludy prymitywne usiłowały kształtować każde dziecko zgodnie z przyjętym wzorem. Ubogi zakres wychowania dotyczył przygotowywania dziecka do ponoszenia obowiązków, które wypadnie mu podjąć z chwilą, gdy dorośnie. Swoboda indywidualnego rozwoju była rzeczą nieznaną. Dziecko, które nie mogłp przystosować się do wzorów społecznych, było traktowane jako dziecko niezadowalające lub jako zakała rodziny.

Podobny stosunek do dziecka przeważał w społeczeństwach starożytnych. W Grecji i w Rzymie, gdzie pozycja dziecka była ważna, ponieważ z czasem mogło ono zostać obywatelem, cały wysiłek zmierzał do ukształtowania dziecka zgodnie z przyjętym wzorem obywatela. Politycy i filozofowie koncentrowali swoją uwagę na jego wychowaniu, mającym na celu przygotowanie go do podjęcia obowiązków, jakie mu przypadną w udziale w późniejszym okresie życia. Nawet dziewczęta, jako przyszłe matki obywateli, były wychowywane zgodnie z przyjętym wzorem. W tym czasie nie zajmowano się badaniami nad naturą dziecka, nie czyniono również żadnych usiłowań zmierzających do rozwijania dziecka jako odrębnej jednostki.

WYCHOWANIE PRZYGOTOWYWUJĄCE DO PODJĘCIA OBOWIĄZKÓW CZŁOWIEKA DOROSŁEGO CZ. II

W pierwszych wiekach chrześcijaństwa nie okazywano zrozumienia dla spraw dziecka. Zajęto się nim znowu nie wcześniej niż w późniejszym okresie średniowiecza. Nastąpiło to dopiero po ponownym rozbudzeniu zainteresowań naukami klasycznymi w okresie Renesansu, w którym pojawiły się badania nad dzieckiem i jego potrzebami. Postawa filozofów i wychowawców wobec dziecka zmieniała się stopniowo. Miejsce planowanego wychowania, mającego na celu kształtowanie dziecka zgodnie z przyjętym wzorem, zajęło wychowanie, w którym dziecko stało się punktem wyjściowym i było dokładnie badane przed ustaleniem sposobu jego wychowania.

Początkowo reformatorzy ci zdołali wzbudzić w społeczeństwie zaledwie nieznaczne zainteresowanie dzieckiem. Stopniowo jednak, w miarę jak wzrastała ich powaga jako filozofów i wychowawców, mogli oni zmieniać postawę społeczeństwa wobec dziecka. Dziecko przestano traktować jako małego mężczyznę lub małą kobietę. Przestano wierzyć, że dzieci można kształtować w procesie wychowawczym według z góry ustalonego wzoru. Stopniowo zaczęła rozwijać sjię nowa postawa wobec dzieci, co doprowadziło do tego, że badania nad dzieckiem stały się rzeczywistością.

Początkowe zainteresowania badaniem dziecka rozwinęły się nie z zainteresowań samym dzieckiem, ale z potrzeby znalezienia najlepszych metod wychowawczych, kształtujących je na pożytecznego obywatela. Jednakże w miarę rozwoju wiedzy o dziecku rozszerzały się również i badania nad nim. W związku z tym stopniowo zaczął zmieniać się pogląd dotyczący metod badań dziecka. Wyrażało się to w dążeniu do prowadzenia badań nad dzieckiem nie w sposób pośredni, lecz w sposób bezpośredni. Obecnie metoda badań bezpośrednich dominuje zdecydowanie.

Leave a reply

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>