KOŚCI DZIECKA CZ. II

Ze względu na to, że kości niemowlęcia są miękkie, całe jego ciało jest giętkie i może ono bez trudu przybierać bardzo różne pozycje (na przykład może ssać palce u nóg podczas leżenia na grzbiecie). Należy dodać, że kości w tym czasie mogą ulegać zniekształceniu pod wpływem ucisku, jeżeli tego rodzaju przyczyna nie zostanie usunięta. Kształt gło- wy może ulec spłaszczeniu, jeżeli pozwala się niemowlęciu na zbyt długie spanie na grzbiecie: również klatka piersiowa może zostać spłaszczona, jeżeli niemowlę podczas snu będzie leżało na brzuszku. Nawet w okresie szkoły podstawowej kości mogą ulec zniekształceniu pod wpływem działania ciężkiego obuwia lub siedzenia w pochylonej pozycji w ławce szkolnej.

Wzrost kości. Kości rosną wzdłuż na zakończeniach, gdzie powstaje obnażona chrząstka w ciągu lat wzrostu. Pierwotna chrząstka przy końcach długich kości zamienia się w kość, powodując w ten sposób jej wydłużanie się. Trzon kości albo diaphysis jest oddzielony od innej masy kostnej na końcach kości tak zwanym epiphysis, czyli warstwą chrząstki. Dopóki te dwie warstwy nie połączą się, kość rośnie wzdłuż. Kiedy epiphysis i diaphysis połączą się, wówczas kość przestaje się rozwijać. Działanie hormonów płciowych w okresie dojrzewania powoduje połączenie się tych dwóch części kości. Tak więc hormony płciowe są czynnikiem ograniczającym wzrost kości (Margolese, 1948). Kości rosną na szerokość poprzez przybywanie nowej warstwy do warstwy zewnętrznej.

Kostnienie. Kostnienie albo stwardnienie kości jest sprawą pouro- dzeniową, rozpoczynającą się w pierwszej połowie pierwszego roku życia, a kończą się na krótko przed okresem dojrzewania. Kostnienie pojawia się stopniowo w miarę dostarczenia tkance kostnej wapna, fosforu i innych soli mineralnych. W czasie procesu kostnienia w kościach jest około 60% lub więcej zawartości soli mineralnych. Proces kostnienia rozpoczyna się od kostnienia tkanki chrząstnej i rozszerza się stopniowo poprzez całą kość. Kość może mieć więcej niż jeden punkt kostnienia. Określa się, że w organizmie ludzkim jest ponad 800 punktów kostnienia, których połowa nie pojawia się przed urodzeniem. Nowe punkty kostnienia pojawiają się do czasu aż układ kostny osiągnie swoją dojrzałość (Thompson, 1954). Kiedy proces kostnienia zostaje zakończony, każda kość otrzymuje swój charakterystyczny kształt.

Kostnienie pojawia się w różnym stopniu w różnych częściach ciała

Kostnienie zależy w dużym stopniu od wydzielania hormonów z gruczołu tarczycy. Jeżeli wydzielanie jest słabe, proces kostnienia przedłuża się (Margolese, 1948). Ścisły związek zachodzi również pomiędzy kostnieniem a odżywianiem. Dzieci pochodzące z zamożniejszych grup społecznych wykazują, jak zauważono, szybszy rozwój kostnienia niż dzieci pochodzące ze środowisk biedniejszych. Jeżeli kostnienie jest opóźnione na skutek procesu mineralizacji spowodowanego niedostatecznym działaniem tarczycy albo niewłaściwym odżywianiem, dziecko będzie miało krzywe nogi i inne zniekształcenia kostne, gdyż kości nie są dostatecznie mocne, aby mogły utrzymać ciężar ciała.

Kostnienie pojawia się w różnym stopniu w różnych częściach ciała. Kostnienie ciemienia na przykład jest zakończone w ponad 50% u wszystkich niemowląt w ciągu pierwszego roku, a prawie całkowicie w ciągu drugiego roku życia. Kostnienie długich kości nóg następuje nie wcześniej niż w okresie dojrzewania. Wyraźne różnice zaznaczają się jednak między dziewczętami a chłopcami, z przewagą dziewcząt w każdym okresie życia (Flory, 1936: Todd, 1937: Bayley, 1946), Prześwietlając kości dłoni i przegubu promieniami Rentgena można przewidzieć, w jakim tempie postępuje rozwój kostnienia i przepowiedzieć dokładnie wiek, w którym u dziecka nastąpi dojrzewanie biologiczne oraz pełna dojrzałość układu kostnego (Todd, 1947: Bayley, 1946: Harding, 1952a).

Przyrost wagi we wszystkich okresach wzrostu zależy od wagi kości i od rozwoju dwóch rodzajów tkanek: tkaęki tłuszczowej i tkanki mięśniowej. We wczesnych latach dziecięctwa rozwój tkanki tłuszczowej jest znacznie szybszy niż tkanki mięśniowej, lecz w wieku od dwunastu do piętnastu lat u dziewcząt, a od piętnastu do szesnastu lat u chłopców zaznacza się wyraźny wzrost tkanki mięśniowej. Proporcja tkanki tłuszczowej i mięśniowej w stosunku do ogólnej budowy ćiala zależy od typu budowy ciała dziecka. Dzieci, których budowa ciała jest zbliżona do typu endomorficznego, mają tkankę tłuszczową bardziej rozwiniętą niż mięśniową. Typ mezo- morficzny natomiast wykazuje tendencje do przewagi tkanki mięśniowej i łącznej nad tłuszczową. Typ ektomorficzny nie odznacza się przewagą jednej tkanki nad drugą (Sheldon i inni, 1940).

Leave a reply

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>